Ellixe idioma:

Reinu de Llión, sieglos X y XI

  • García I de Llión

    Ramiru II "el Grande" de Llión

    Alfonsu V "el Noble ou el Restaurador" de Llión

    Alfonsu VI "el Bravu" de Llión

  • La época de formación del Reinu de Llión abarca ente'l 718 ya'l 951, dientru el chamáu "períodu asturianu".
    Los reis llïoneses de los sieglos X y XI son los darréu:
    García I
    . Primer rei nominativu de Llión, de 910 a 914. Tras la muerte d'Alfonsu III "el magnu" d'Asturias el reinu fou dividíu ente los sous tres fiyos; Fruela heredóu Asturias, Ordoñu Galicia y García, el primoxénitu, reservóuse Llión. Gran gerreiru, fortalecióu definitivamente la lliende meridional del reinu ata'l ríu Dueru, chevóu al sou exércitu ata'l territoriu d'Arnéu pa dellimitare la espansión nabarra. Murréu en Zamora nos entamos de 914.
    Ordoñu II
    . Rei de Llión de 914 a 924. Fiyu d'Alfonsu III "el Magnu" d'Asturias y de Ximena de Nabarra. Rei de Galicia dende 910. Allugóu definitivamente'l tronu llïonés na ciudá de Llión. Soberanu enérxicu y batallador, sometíu a la sua autoridá única tolos territorios del Reinu de Llión, combatióu esitosamente escontra los musulmanes y sometióu y castigóu a los rebeldes castellanos.
    Fruela II. Rei de Llión de 924 a 925. Fiyu d'Alfonsu III "el Magnu" d'Asturias y de Ximena de Nabarra. Rei d'Asturias dende 910. Nun sigióu la política militar de los anteriores reis, siendu consideráu un rei incapaz de gobernare. Muere nel branu de 925 siendu enterráu na Catedral de Llión.
    Alfonsu Froilaz. Rei de Llión en 925. Fiyu primoxénitu de Fruela II y la primeira esposa d'ésti Nunilu Ximena. Chegóu al tronu tras deillas intrigas palaciegas. El sou reináu fou efímeru y poucu importante; siendu estronáu pur Sanchu Ordoñez.
    Alfonsu IV "el Monxe". Rei de Llión de 925 a 931. Fiyu d'Ordoñu II y d'Elvira. Chega'l tronu tras estronare al sou primu Alfonsu Froilaz y al sou harmanu Sanchu Ordóñez. Casouse cun Oneca de Nabarra nel 925 cuandu inda nun yera rei. Al morrere la sua esposa, ingresou n'un conventu na villa de Safagún deixandu el tronu al sou harmanu Ramiru, ceremoña que cellebrouse na ciudá de Zamora ante deillos nobles del reinu. Dispués de retiráu de la responsabilidá del tronu dirá a recuperalu en duas ocasiones sofitáu pur deillos condes castellanos, coronandose'n Simancas la primeira vuelta y tomandu la capital na segunda. Peru Ramiru derrotáralu. Ramiru persige a Alfonsu ata Burgos onde podía alcontrare sofitos, peru nun fou asina y Alfonsu fou caturáu. Nesi intre Alfonsu Froilaz torna d'Asturias escontra Llión tamién pa facese coronare rei, ensin algamalu. Alfonsu sedrá cegáu pur Ramiru y vivirá ciegu nel monasteriu de Reforcu ata la sua muerte nel 933.
    Ramiru II "el Grande". Rei de Llión de 931 a 951. Fiyu d'Ordoñu II. Chega'l tronu llïonés tras la muerte del sou pái y de sofitare al sou harmanu Alfonsu IV a coronase rei deponiendu al sou primu Alfonsu Froilaz. Monarca enérxicu y batallador vence a los musulmanes nas batallas de Zaragoza (937) y Pamplona (939). Tras la vitoria de Simancas (939) estendióu la lliende'l sou reinu ata'l Tormes, repoblandu Lledesma, Peña Ausende, Los Baños, Ribas, Alhandega y Salamanca. Fizu fronte a los reiterados tentos d'independencia castellana, pula parte de Fernán González.
    Ordoñu III “el Magnu”. Rei de Llión de 951 a 956. Fiyu de Ramiru II y de la sua primeira esposa Adosinda. Tuvu de facere fronte a desemeyaos tentos de desmembramientu del sou reinu. Vencióu a nabarros y castellanos en 953, cerca de Llión. Fizu una espedición escontra los musulmanes chegandu ata Llisboa, onde los vencióu en 955. Sorprendióuye la muerte en 956 nun viax pur tierras de Zamora.
    Sanchu I “el Crasu”. Rei de Llión de 955 a 958 na sua primeira etapa. Fiyu de Ramiru II y d'Urraca de Nabarra. La sua figura, xunida a un calter argullosu, fatuo y poucu intelixente, ficienunye un rei mui impopular. En 957 entamóu una campaña escontra Córdoba de la que salióu mal paráu. Los magnates llïoneses y Fernán González cospiraron pa chevar al tronu a Ordoñu IV, renunciándu Sanchu a la sua corona abellugandouse en Pamplona.
    Ordoñu IV “el Malu”. Rei de Llión de 958 a 960. Fiyu d'Alfonsu IV de Llión y la reina Oneca de Pamplona. Algamóu el tronu llïonés cul sofitu los nobles llïoneses qu'espulsanun del tronu al sou primu Sanchu I. Tras tornare a Llión ésti hubu de fuyire, de manu pa Burgos y dimpués p'hacia Córdoba, onde murréu en 962 ou 963.
    Sanchu I “el Crasu”. Rei de Llión de 960 a 966 na sua segunda etapa. Una vuelta curáu la sua gordura en Córdoba tornóu a Llión, d'onde espulsóu al sou primu Ordoñu IV y se fizu de nuevu cul tronu llïonés. Nos cabeiros años el sou reináu s'afitanun las rebeliones independentistas gallegas y castellanas.  Murréu en 966, envelenáu en tierras gallegas.
    Ramiru III.
    Rei de Llión de 966 a 984. Fiyu y sucesor de Sanchu I. Subióu al tronu cun sólu cincu años. La sua mái y una las suas tías asumienun la sua tutela y rexencia. Tentóu adoutare una monarquía absolutista, lu que xuníu a las suas continuas derrotas frente a los musulmanes fizu que los nobles se sublevaran y ellixeran cumu rei a Vermudu II.
    Vermudu II “el Gotosu”. Rei de Llión de 984 a 999. Rei de Llión de 984 a 999. Fiyu d'Ordoñu III. Tuvu de soportare que tras la sua vitoria sobru Ramiru III l'exércitu d'Almanzor permaneciera en tierras llïonesas, ata qu'en 987 los espulsa violentamente. La rempuesta d'Almanzor nun se fizu esperar y devastóu gran parte del Reinu pa entrare en Llión en 988. Murréu n'El Bierzu en 999.
    Alfonsu V "el Noble" ou "el Restaurador". Rei de Llión de 999 a 1028. Fiyu y sucesor de Vermudu II. Heredóu el tronu a los tres años d'edá, quedandu baixu la tutela la sua mái Elvira García. El sou reináu tuvu chenu de inestabilidá política. En 1017 promulgóu El Fueru de Llión. Recostruyóu la ciudá de Llión que fuera dañada pulos ataques d'Almanzor.
    Vermudu III. Rei de Llión de 1028 a 1037. Fiyu y sucesor d'Alfonsu V. Durante'l sou reináu el reinu de Nabarra algamóu'l sou másimu esplendor quién conquistóu las tierras ente'l Cea y el Pisuerga de manu y las d'Astorga y Llión dispués.  Nin Astorga, nin Llión sedrían recuperadas ata la muerte del rei nabarru Sanchu.  Posteriormente tamién recuperóu las tierras ente'l Cea y el Pisuerga.  Murréu na batalla de Tamarón.
    Fernandu I. Rei de Llión de 1037 a 1065. Sucesor de Vermudu III de quién yera cuñáu. Fiyu de Sanchu III de Nabarra. Chegóu al tronu tras la batalla de Tamarón na que finóu cun Vermudu III. Se autotitulóu Imperator. Convocóu el Conciliu de Coyanza nel 1050. Tuvu conflitos territoriales cun Nabarra y cunos musulmanes de los cuales algamóu el vasallax de Zaragoza, Toledu, Badaxoz y Sevilla. Repartióu los sous reinos ente los sous fiyos, correspondiéndoye'l de Llión a Alfonsu.
    Alfonsu VI "el Bravu". Rei de Llión de 1065 a 1109. Fiyu y sucesor de Fernandu I. Tuvu enfrentamientos territoriales cul sou hermanu Sanchu de Castiella. En 1065 tras los ataques de Castiella sobru'l Reinu de Llión tan sólu resistirá a los mesmos Zamora, capital de factu del Reinu, concentrándose n'eilla el gruesu l'exércitu llïonés y superandu un asediu de meses, que finará tras la muerte del rei castellanu Sanchu pula parte del zamoranu Bellidu Dolfos en complicidá cun Doña Urraca. Cuna bendición del Papa de Roma el Reinu de Llión pasa  a convertise n'Imperiu en 1077, siendu la Corona Llïonesa suprema sobru'l restu los reinos peninsulares, coronándose los reyes llïoneses cumu emperadores d'Hispania. Alfonsu VI casará a una las suas fiyas cun Raimundu de Borgoña, a quien encomendará la misión d'una nueva repoblación de las tierras de l'autual provincia de Salamanca. Ye baixu'l sou reináu, amás, en 1098, cuandu ye a creyase l'escudu del Reinu de Llión, siendu el símbolu heráldicu más vieyu d'un reinu d'Europa.